<%@ Page MaintainScrollPositionOnPostback="true" %> ულტრაბგერა და მისი გამოყენება კარდიოლოგიურ კვლევებში

კლინიკური ექოკარდიოგრაფია

თავი 1. ულტრაბგერა და მისი გამოყენება კარდიოლოგიურ კვლევებში


ტერმინი “ექოკარდიოგრაფია” გულისხმობს ულტრაბგერის გამოყენებას კარდიოლოგიურ სადიაგნოსტიკო კვლევებში.

ულტრაბგერის გამოყენება კარდიალური პათოლოგიების სადიაგნოსტიკოდ,  შესაძლებელი გახდა გასული საუკუნის 50-იანი წლებიდან. 1954 წელს მიღებულ იქნა გულის კედლების პირველი ულტრაბგერითი ჩანაწერი (A-მოდალური კვლევა).

შემდგომში M-მოდალური (ერთგანზომილებიანი), ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფიის და დოპლერის მეთოდების გაჩენასთან ერთად ულტრაბგერის როლი კარდიოლოგიურ დიაგნოსტიკაში შეუცვლელი გახდა.

1970 წლამდე შეუძლებელი იყო გულის ორგანზომილებიანი, დინამიური (მოძრავი) გამოსახულების მიღება. გულის დინამიურმა გამოსახულებამ საშუალება მოგვცა უკეთ შეგვესწავლა ორგანოს მორფოლოგია და ფუნქცია (B-მოდალური კვლევა).

გასული საუკუნის 70-იანი წლების ბოლოდან გამოჩნდა დოპლერის მეთოდები, შესაძლებელი გახდა გულის ჰემოდინამიკურ მახასიათებლებზე დაკვირვება.

80-იანი წლების შუა პერიოდიდან შესაძლებელი გახდა ფერადი დოპლერის გამოყენება. აღნიშნულმა მეთოდიკამ კიდევ უფრო გაამარტივა მკვლევართა ამოცანები. ფერადი დოპლერი გულის ჰემოდინამიკას უფრო თვალსაჩინოს ხდის, გვაძლევს ნაკადების სივრცულ გამოსახულებას და მნიშვნელოვნად ამცირებს კვლევის დროს. განსაკუთრებით ეფექტურია რეგურგიტაციის ნაკადის აღმოსაჩენად და მისი ჰემოდინამიკური მნიშვნელობის დასადგენად.

დღეისათვის აქტიურად ვითარდება სამგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია.

ტერმინი “ექოკარდიოგრაფია”, აერთიანებს ულტრაბგერის ყველა ჩამოთვლილ შესაძლებლობებს. ექოკარდიოგრაფიაში გამოიყენება:

  • ორგანზომილებიანი კვლევა.
  • M-მოდალური კვლევა.
  • სამგანზომილებიანი კვლევა
  • სპექტრალური დოპლერი.
  • ფერადი დოპლერი (დატანილი ორგანზომილებიან, დინამიურ გამოსახულებაზე).


ულტრაბგერითი კვლევის უპირატესობას, კარდიოლოგიაში გამოყენებულ სხვა ვიზუალურ სადიაგნოსტიკო საშუალებებთან, წარმოადგენს მისი არაინვაზიურობა და პაციენტის და მკვლევარის მიმართ სრული უსაფრთხოება. სადიაგნოსტიკო ულტრაბგერით კვლევაში გამოყენებული ბგერის სიხშირეები უსაფრთხოა, მისი უკუჩვენებები არ არსებობს.

ყოველივე ამის გამო, ექოკარდიოგრაფია კარდიოლოგიაში გამოყენებულ ვიზუალურ სადიაგნოსტიკო კვლევებიდან, ყველაზე ფართოდ გავრცელებული რუტინული კვლევაა.

 

სურ. 1.1. A-მოდალური კვლევის პირველი ექსპერიმენტებისას გამოყენებული ხელსაწყო.

სურ. 1.2. B-მოდალური კვლევის პირველი ექსპერიმენტებისას გამოყენებული ხელსაწყო.

 

სურ. 1.3. ერთ-ერთი პირველი B-მოდალური ექოსკოპი. წარმოებული 1960 წელს.

 

ულტრაბგერის ბუნება

ბგერა წარმოადგენს მექანიკურ ენერგიას, რომელიც წარმოიქმნება მოლეკულების ვიბრაციისას. ულტრაბგერა ეს არის ბგერა, რომლის სიხშირე წამში  20000 რხევაზე მეტია (20 kHz).


ულტრაბგერა, ისევე როგორც სხვა სიხშირის ბგერები,  წარმოადგენს შეკუმშვის და გაფართოების შედეგად მიღებულ ტალღას, რომელიც ვრცელდება სხვადასხვა გარემოში  (სურ.  1.5). მაგალითად წყალში, ადამიანის სხეულში და სხვა. ადამიანის ყური მას ვერ აღიქვამს (აღიქვამს ისეთ რხევებს, რომელთა სიხშირე ნაკლებია 20 kHz-ზე).


სურ. 1.4. ბგერითი სიგნალის მახასიათებლები. y - ღერძზე გადათვლილია ტალღის ამპლიტუდა, x-ზე დრო.

 

სურ. 1.5. ბგერის წარმოქმნის მექანიზმი. მოლეკულების შეკუმშვა და გაფართოება (ვიბრაცია) იწვევს ბგერითი სიგნალის ფორმირებას.

 

ბგერის მახასიათებლები

ნებისმიერი ბგერითი ტალღა ხასიათდება შემდეგი ძირითადი პარამეტრებით (სურ. 1.4):

  • ამპლიტუდა.
  • ტალღის სიგრძე.
  • პერიოდი.
  • სიხშირე.
  • სიჩქარე.

 

ამპლიტუდა:

ამპლიტუდა წარმოადგენს ტალღის მაქსიმალურ  სიმაღლეს.


პერიოდი:

პერიოდი არის დრო, რომელიც სჭირდება ერთი ციკლის დასრულებას. ის გამოისახება დროის ერთეულებით (წამი, მილიწამი, მიკროწამი). პერიოდი დაკავშირებულია სხშირესთან შემდეგი ფორმულით:


სადაც: - პერიოდი. - სიხშირე.


სიხშირე:

სიხშირე წარმოადგენს ტალღის ციკლების რაოდენობას ერთი წამის განმავლობაში. სიხშირის ერთეულია ჰერცი (Hz). ერთი ჰერცი შეესაბამება ერთი წამის განმავლობაში ტალღის ერთ ციკლს. სადიაგნოსტიკო ულტრაბგერის სიხშირე 2  დან 10 მეგაჰერცამდეა. სიხშირე დამოკიდებულია პერიოდზე შემდეგი ფორმულით:


სადაც: - პერიოდი. - სიხშირე.

 

სიჩქარე:

ბგერის სიჩქარე დამოკიდებულია სიმკვრივეზე და კუმშვადობაზე შემდეგი ფორმულით:


სადაც: - სიმკვრივე. - კუმშვადობა.

 


სადიაგნოსტიკო მიზნებისათვის ულტრაბგერითმა აპარატმა უნდა უზრუნველყოს ჯანმრთელ ქსოვილში   ულტრაბგერის 1540 მ/წმ სიჩქარით გავრცელება. ექოსიგნალის გავრცელების სიჩქარეზე მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული გამოსახულების ხარისხი. როცა ტალღის სიჩქარე არ არის 1540 მ/წმის ტოლი, გამოსახულებაზე სტრუქტურების პოზიციონირება არაკორექტულია.


ტალღის განტოლება

ულტრაბგერის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი განტოლებაა-ტალღის განტოლება.


სადაც: - ტალღის სიგრძე. - ტალღის სიხშირე.

 

ითვლება რომ, ტალღის სიჩქარე ჯანმრთელ ქსოვილში  წარმოადგენს კონსტანტას. ტალღის სიგრძესა და მის სიხშირეს შორის არსებობს უკუპროპორციული დამოკიდებულება. როცა იზრდება სიხშირე-ტალღის სიგრძე მცირდება. სადიაგნოსტიკო ულტრასონოგრაფიაში ამ დამოკიდებულებას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება, რადგან გამოსახულების რეზოლუცია ტალღის სიგრძეზეა დამოკიდებული.

რაც მეტია ულტრაბგერის სიხშირე, მით უკეთესია გამოსახულება, მაგრამ მცირდება მისი პენეტრაცია (ქსოვილებში შეღწევის სიღრმე).

 

 

სურ. 1.6. ბგერის არეკვლა და გარდატეხა

სურ. 1.7. ბგერის არეკვლა და გაბნევა.

 

 

ბგერის გავრცელების თავისებურებანი

 

ბგერის მილევა:

ბგერითი ტალღა, რომელიც ვრცელდება გარემოში-თანდათანობით მიილევა. ერთგვაროვან გარემოში მილევა ექსპონენციალურია. ერთნაირი სიგრძის უბნებში, ტალღა მიილევა ერთიდაიმავე კოეფიციენტით.

ერთგვაროვან გარემოში ულტრაბგერის მილევა დამოკიდებულია ორ ფაქტორზე:

  • გარემოს თვისებები (აირებში მიილევა უფრო სწრაფად, სითხეევში და მყარ სხეულებში უფრო ნელა).
  • რხევათა სიხშირე (რაც მეტია სიხშირე და შესაბამისად რაც ნაკლებია ტალღის სიგრძე-მით მეტია მილევა).


ბგერის არეკვლა და გარდატეხა:

ახლა განვიხილოთ მოვლენა, რომელსაც ადგილი აქვს როცა ტალღა შეხვდება განსხვავებული თვისებების მქონე გარემოთა საზღვარს. თუ ამ საზღვარის ზომა ბევრად მეტია ტალღის სიგრძეზე-ადგილი აქვს მისი ნაწილის არეკვლას.  დაცემის და არეკვლის კუთხეები ტოლია.


ტალღის მეორე ნაწილი განაგრძობს გზას და გადაიხრება პირველადი მიმართულებიდან-ანუ გარდატყდება (სურ. 1.6).  გარდატეხის კუთხე კი დამოკიდებულია ორ გარემოში ტალღის სიჩქარეზე.


სადაც: a1 და a2 -დაცემის და გარდატეხის კუთხეებია. C1 და C2-ორ გარემოში ხმოვანი სიგნალის სიჩქარე.

პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს იმას თუ ენერგიის რა ნაწილის არეკვლა ხდება. ეს დამოკიდებულია ორი გარემოს ტალღურ წინააღმდეგობაზე (აკუსტიკური იმპედანსი). ტალღური წინააღმდეგობა გამოითვლება შემდეგი ფორმულით:


სადაც: Z - ტალღური წინააღმდეგობა. - გარემოს სიმკვრივე. C - ხმოვანი სიგნალის სიჩქარე.


ენერგიის ნაწილი, რომელიც აირეკლება Z1 და Z2 ტალღური წინააღმდეგობის მქონე გარემოთა საზღვარიდან-გამოითვლება შემდეგი ფორმულით:


როგორც ფორმულიდან ვხედავთ, რაც მეტია ორი გარემოს ტალღური წინააღმდეგობათა სხვაობა, მით მეტია არეკვლა. აღსანიშნავია რომ, გარემოთა თანამიმდევრობას მნიშვნელობა არა აქვს.

ასევე შესაძლებელია გამოითვალოს  მანძილი, რომელსაც გაივლის ექოსიგნალი გადამწოდთან დაბრუნებამდე:



სადაც: c - ტალღის გავრცელების სიჩქარე ქსოვილში. t - დრო რომელიც დაჭირდა ულტრაბგერით სიგნალს გადამწოდამდე დასაბრუნებლად.


რადგანაც ითვლება, რომ ჯანმრთელ ქსოვილში ტალღის გავრცელების სიჩქარე კონსტანტაა და 1540 მ/წმ-ს შეადგენს, აქედან:


სადაც:

 

ბგერის გაბნევა:

როცა ტალღა ხვდება ობიექტს, რომლის ზომა მის სიგრძეზე ბევრად ნაკლებია, ადგილის აქვს გაბნევას-არეკლილი სიგნალი მეტ-ნაკლებად თანაბრად ვრცელდება ყველა მიმართულებით (ასეთ შემთხვევაშიც შესაძლებელია მიიღოს გადამწოდმა, მაგრამ გაბნეული სიგნალი ძლიერ სუსტია. სურ. 1.7).

ძლიერ განსხვავებული ტალღური წინააღმდეგობის მქონე გარემოთა საზღვარი, თითქმის მთლიანად აირეკლავს ულტრაბგერით ტალღებს და შეუძლებელს ხდის ქვემდებარე სტრუქტურების გამოკვლევას. ორ განიზმის ყველა სტრუქტურას დაახლოვებით თანაბარი ტალღური წინააღმდეგობა აქვს, გამონაკლისს წარმოადგენს  ძვლები და ჰაერი. იქ სადაც ულტრაბგერის გზაზე ხვდება ძვლები და ჰაერი, გამოკვლევის ჩატარება შეუძლებელია. სწორედ ამიტომ კუჭნაწლავის ტრაქტის, ფილტვების და თავის ტვინის ულტრაბგერითი გამოკვლევა ძლიერ გართულებულია.

რაც შეეხება გულს, ის ყველა მხრიდან დაფარულია ნეკნებით და ფილტვებით, მაგრამ მათ შორის არის აკუსტიკური ფანჯარები, რომლებიც გამოკვლევის ჩატარების საშუალებას გვაძლევს. ასევე მთლიანად აირეკლება სხივი პროტეზირებული სარქველებიდან.

გადამწოდსა და კანს შორის არსებულ ჰაერის მცირე ფენასაც კი შეუძლია ულტრაბგერის მთლიანად არეკვლა, ამიტომ გადამწოდზე დაიტანება სპეციალური გელი. მისი ტალღური წინააღმდეგობა უნდა იყოს გადამწოდისა და კანის ტალღური წინააღმდეგობის გასაშუალოებული მნიშვნელობა.

ულტრაბგერითი გამოკვლევის პრინციპია არეკლილი სიგნალების რეგისტრაცია. არეკვლას კი ადგილი აქვს მაშინ, როცა ობიექტის ზომა მეტია ტალღის სიგრძეზე. ამიტომ ულტრაბგერითი კვლევის გარჩევისუნარიანობა  ტალღის სიგრძეზეა დამოკიდებული.

აუცილებელია კომპრომისი გარჩევისუნარიანობასა და ულტრაბგერის შეღწევას შორის. გადამწოდის სიხშირე ცვლის ტალღის სიგრძეს. რაც მეტია სიხშირე-მით ნაკლებია ტალღის სიგრძე. მაღალი სიხშირისას მიიღება მაღალი გარჩევისუნარიანობა, მაგრამ მცირდება ტალღის სიგრძე და მისი ქსოვილებში შეღწევის სიღრმე (პენეტრაცია).

 

სურ. 1.8. ულტრაბგერითი კვლევის ზოგადი სქემა. ზემოთ-ულტრაბგერის გაგზავნა გადამწოდის მიერ, შუაში არეკვლა და ქვემოთ არეკლილი სიგნალის დაბრუნება გადამწოდთან.

 

პიეზოეფექტი


1880 წელს ძმებმა კიურებმა აღმოაჩინეს პიეზოეფექტი, რამაც საფუძველი დაუდო ულტრაბგერის პრაკტიკულ გამოყენებას. მათ აღმოაჩინეს, რომ კვარცის კრისტალის შეკუმშვისას, წარმოიქმნება ელექტრული ველი - დადებითი პიეზოეფექტი, პირიქით კვარცის კრისტალზე ელექტრული ველის ზემოქმედებით ადგილი აქვს მის დეფორმაციას - უარყოფითი პიეზოეფექტი (სურ. 1.9).

პიეზოელექტრონული გენერატორი წარმოადგენს პიეზოელემენტის ფირფიტას, რომელიც მოთავსებულია ორ ელექტროდს შორის. მას შეუძლია მკაცრად განსაზღვრული სიხშირის ულტრაბგერის განერაცია და გვევლინება როგორც ულტრაბგერის გენერატორად, ისე მის მიმღებად. ასეთ მოწყობილობას ეწოდება “გადამწოდი”. გადამწოდი ელექტრულ სიგნალს გარდაქმნის ხმოვან სიგნალად, შემდეგ არეკლილ ხმოვან სიგნალს-ელექტრულად. პიეზოეფექტის თვისება გააჩნია 1500 მეტ მატერიალს. დღეისათვის ძირითადად გამოიყენება პიეზოკერამიკა.

 

სურ. 1.9. პიეზოელემენტის მოდელი.

 

ულტრაბგერითი გადამწოდები


სადიაგნოსტიკო ულტრაბგერით აპარატებში გამოყენებულია გადამწოდები, რომლებიც გამოიმუშავებენ ბგერით ტალღებს. გადამწოდის პრინციპულ დეტალს წარმოადგენს პიეზოელემენტის კრისტალი. როდესაც პიეზოკრისტალს მიეწოდება ელექტრული სიგნალი ის ფართოვდება და იკუმშება, რაც იწვევს ბგერითი სიგნალის წარმოქმნას. შემდგომში როცა ბგერითი სიგნალი უბრუნდება პიეზოელემენტს, ის გამოიმუშავებს ელექტრულ სიგნალს.

გადამწოდი ასრულებს როგორც ბგერის გამშვების-ასევე მიმღების ფუნქციას (სურ. 1.8).

არეკლილი სიგნალების ინტენსივობა ეკრანზე შეიძლება წარმოდგენილ იქნას სხადასხვა რეჟიმში. თავდაპირველად იყენებდნენ ჩვეულებრივ ოსცილოგრაფს, რომელიც გამოსახავდა  არეკლილ სიგნალებს. მათ ასეთ გამოსახვას ეწოდებოდა A რეჟიმი (amplitude).

შემდეგი ეტაპი იყო B რეჟიმი (brightness), რომლის არსი იმაში მდგომარეობს, რომ არეკლილი სიგნალების  ამპლიტუდა გარდაიქმნება ეკრანზე წერტილების შიკაშკაშეში. ექოსკოპების შემდგომი განვითარებისას გამოსახულება გამდიდრდა გარდამავალი ტონებით (რუხი შკალა) გახდა უფრო დეტალური და მკაფიო.

ამ რეჟიმიდან რთული არ არის გადასვლა M-მოდალურ კვლევაზე (motion mode), რომელიც წარმოადგენდა პირველ კვლევას ექოკარდიოგრაფიაში. ეკრანზე ვერტიკალურ ღერძზე განლაგდება მანძილი გულის სტრუქტურებსა და გადამწოდს შორის, ჰორიზონტალურ ღერძზე კი დრო. M-მოდალური გამოკვლევისას  გადამწოდი აგზავნის იმპულსებს 1000 წმ-1 სიხშირით, რომელიც უზრუნველყოფს კადრების ცვლელების მაღალ სიჩქარეს (მაღალი დროითი გარჩევისუნარიანობა). M-მოდალური გამოკვლევა გვაძლევს ინფორმაციას ერთ ღერძზე მდებარე გულის სტრუქტურების მოძრაობის შესახებ (არ გვაძლევს ორგანზომილებიანი სურათის მიღების საშუალებას).

ორგანზომილებიანი კვლევაც ასევე დაფუძნებულია B რეჟიმზე. მექანიკურ გადამწოდებში პიეზოელემენტი ასრულებს წრიულ  ან ქანქარისებრ მოძრაობას. მისი ტრაექტორიის ყოველ წერტილში ის უშვებს იმპულსებს და განსაზღვრული დროის განმავლობაში მიიღებს არეკლილ სიგნალებს. არეკ ლილი სიგნალის მიღების შემდეგ პიეზოელემენტი გადაადგილდება მცირე კუთხით, რის შემდეგ გადაცემათა მიღების ციკლი მეორდება. სხვადასხვა მდებარეობიდან მიღებული ერთგანზომილებიანი გამოსახულებები ეკრანზე განლაგდება გვერდიგვერდ და ქმნის ორგანზომილებიან სურათს.

პიეზოელემენტის მოძრაობა აუცილებელი არ არის. შესაძლებელია რომ, ის იყოს დამაგრებული მყარად, ულტრაბგერის სხივი კი გადავხაროთ მოძრავი სარკით. ვღებულობთ  არასექტორალურ, არამედ წრიულ გამოსახულებას.

მექანიკური გადამწოდების ნაკლია ის, რომ ძვირია, ხშირად ზიანდება და ოპტიმალური არ არის დოპლერით კვლევისათვის.

ექოკარდიოგრაფიაში გამოყენება ჰპოვა გადამწოდებმა ფაზური მესერით. მათში ტალღის გადახრა ხდება ტალღების ინტერფერენციით, რომელსაც გენერირებს მრავალი ერთეული პიეზო- ელემენტი.


სივრცული რეზოლუცია

სივრცული რეზოლუცია (გარჩევისუნარიანობა) წარმოადგენს სადიაგნოსტიკო  ულტრაბგერითი ხელსაწყოს უნარს,   გამოსახულებაზე ერთმანეთისგან გამიჯნოს ანატომიურად გამიჯნული სტრუქტურები. გარჩევისუნარიანობა არსებობს 2 ტიპის: სიგრძივი და განივი.

აქსიალური რეზოლუცია (სიგრძივი) წარმოადგენს გარჩევისუნარიანობას ტალღის გასწვრივ, ლატერალური (განივი) ულტრაბგერითი ტალღის პერპენდიკულარულად (სურ. 1.10).

 


სურ. 1.10. აქსიალური და ლატერალური გარჩევისუნარიანობის სქემა.

 

აქსიალური რეზოლუცია:

აქსიალური რეზოლუცია წარმოადგენს სადიაგნოსტიკო ულტრაბგერითი ხელსაწყოს უნარს, გამოსახულებაზე ერთმანეთისგან გამიჯნოს ულტრაბგერითი სხივის გასწვრივ არსებული ანატომიურად გამიჯნული სტრუქტურები. ის ძირითადად დამოკიდებულია ულტრაბგერითი სხივის ფორმირებისათვის გამოყენებული პულსის სიგრძეზე. მას უწოდებენ პულსის სივრცულ სიგრძეს.

აქსიალური გარჩევისუნარიანობა შეიძლება გამოითვალოს პულსის სივრცული სიგრძის 2-თან ფარდობით. პულსის სივრცული სიგრძე კი გამოითვლება ტალღის სიგრძიდან და პულსის განმავლობაში ციკლების რაოდენობიდან:

პსს - პულსის სივრცული სიგრძე. - ტალღის სიგრძე. n - პულსის განმავლობაში ციკლების რაოდენობა.


პულსის სივრცული სიგრძის შემცირებით შესაძლებელია გამოსახულების ხარისხის გაზრდა. ეს მიიღწევა ტალღის სიგრძის ან პულსის განმავლობაში ციკლების რაოდენობის შემცირებით. პულსის განმავლობაში ციკლების რაოდენობა დეტერმინირებულია მწარმოებლის მიერ (2-დან 4 -მდე) და შესაბამისად მას ოპერატორი ვერ შეცვლის. ტალღის სიგრძე კი შეიძლება შეიცვალოს გადამწოდის სიხშირის შეცვლით.


ლატერალური გარჩევისუნარიანობა:

ლატერალური გარჩევისუნარიანობა წარმოადგენს სადიაგნოსტიკო ულტრაბგერითი ხელსაწყოს უნარს, გამოსახულებაზე ერთმანეთისაგან გამიჯნოს ორი ერთმანეთთან ახლოს მდებარე ამრეკლავი ობიექტი, რომლებიც განლაგებულია ულტრაბგერითი სხივის პერპენდიკულარულად.  ლატერალური გარჩევისუნარიანობა ძირითადად ნაკლებია ვიდრე აქსიალური. მისი მნიშვნელობა სხივის სიფართის ტოლია.


გადამწოდის სიხშირის შერჩევისას უნდა გავითვალისწინოთ ის ფაქტი, რომ მაღალი ხარისხის გამოსახულება მიიღება მაღალი სიხშირის პირობებში (იზრდება გარჩევისუნარიანობა), მაგრამ მცირდება პენეტრაცია (შეღწევის სიღრმე). ამტომ გადამწოდის შერჩევისას უნდა მივიღოთ კომპრომისული ვარიანტი-ავირჩიოთ გადამწოდი მაქსიმალური შესაძლო სიხშირით, რომლის პირობებშიც მიღწევა შეღწევის ოპტიმალური სიღრმე.

 


გამოსახულების გამართვა


ექოკარდიოგრაფიული გამოსახულების გამართვა შესაძლებელია სხვადასხვა მეთოდით (დამოკიდებულია თვით ხელსაწყოზე). განვიხილოთ ძირითადი რეგულირების საშუალებები.

სიმძლავრის რეგულირება ცვლის ულტრაბგერის ტალღის კონის სიმძლავრეს. გაძლიერება (gain) აძლიერებს ან ამცირებს ყველა მიღებულ სიგნალს მათი ინტენსივობის მიუხედავად.

სიღრმის კომპენსაცია (time gain compensation) აძლიერებს შორეული სტრუქტურებიდან არეკლილ სიგნალს და პირიქით ამცირებს გადამწოდთან ახლომდებარე სტრუქტურებიდან არეკლილს.

ზღვრული კონტროლი  (reject control) მთლიანად ჩაახშობს სიგნალებს, რომელთა ინტენსივობაც მოცემულზე მცირეა.

ციფრული დამუშავების მეთოდების დახვეწასთან და რუხი შკალის გრადაციის სრულყოფასთან ერთად, გაუმჯობესდა გამოსახულების ხარისხი. არეკლილი სიგნალების დამუშავება (post-processing) ამყარებს დამოკიდებულებას მიღებული სიგნალის ამპლიტუდასა და მის შესაბამის რუხ შკალას შორის.

გამოსახულების დაყოვნება (persistence) გვაძლევს უფრო “რბილ” სურათს, ამ დროს ადგილი აქვს ეკრანზე ორი ან მეტი გამოსახულების აჯამვას.

გამოსახულების გამართვის რეკომენდაციის მოცემა, რომელიც ყველა შემთხვევისათვის იქნება გამოსადეგი-ძალიან ძნელია. ძირითადი პრინციპები, რომელიც უნდა გავითვალისწინოთ, მოყვანილია ქვემოთ:

გამოსახულების ზომები უნდა შევარჩიოთ ისე, რომ მასში მოხვდეს გულის ახლომდებარე სტრუქტურებიც. უნდა გავითვალისწინოთ, რომ გამოსახულების ზომების შემცირება ზრდის კადრების სიხშირეს და ზრდის დროით გარჩევისუნარიანობას.

ფონური გაძლიერება უნდა შეირჩეს ისეთი, რომ გამოსახულებაზე მოხვდეს სტრუქტურები, რომლებიც სუსტად ირეკლავენ ულტრაბგერას. მოზრდილების შესწავლისას, გულის ნორმალური ზომებით, უმჯობესია გამოვიყენოთ სიღრმე-16 სმ, კარდიომეგალიისას-20 სმ.


ტრანსეზოფაგური ექოკარდიოგრაფია


ტრანსეზოფაგური ექოკარდიოგრაფია (TEE) წარმოადგენს ექოკარდიოგრაფიული კვლევის განხორციელების ალტერნატიულ გზას.  სპეციალური ზონდი, რომელიც აღჭურვილია ულტრაბგერითი გადამწოდით, შეჰყავთ პაციენტის საყლაპავში    (სურ. 1.11,12).  საშუალებას გვაძლევს ჩავატაროთ ორგანზომილებიანი და დოპლერ-ექოკარდიოგრაფიული კვლევები.

ტრანსეზოფაგური კვლევისას, ტრანსთორაკალურთან (TTE) შედარებით, მაღალია გამოსახულების ხარისხი.  შესაძლებელი  ხდება ისეთი სტრუქტურების და წარმონაქმნების უკეთ დათვალიერება, რაც ტრანსთორაკალური კვლევით გართულებულია (გულის თრომბები, ვეგეტაციები და სხვ.)  რიგ შემთხვევებში TTE კვლევით ვერ ხერხდება ოპტიმალური გამოსახულების მიღება და საჭირო ხდება TEE-ს ჩატარება.

TTE კვლევისას, გული ძალიან ახლოსაა გადამწოდთან (აშორებს მხოლოდ საყლაპავის კედელი) და ულტრაბგერით სხივს არ უწევს იმდენი სტრუქტურის გავლა, რამდენიც ტრანსთორაკალურისას (TTE კვლევისას, ულტრაბგერას წინ ეღობება კანი, კანქვეშა ცხიმოვანი ქსოვილი, ნეკნები და ფილტვის ქსოვილი).

ტრანსეზოფაგური კვლევის ნაკლს წარმოადგენს დისკომფორტი პაციენტისათვის და საყლაპავის დაზიანების გარკვეული რისკი (1 :10000).

 

 

სურ. 1.11 ტრანსეზოფაგური ექოკარდიოგრაფიული კვლევის დიაგრამა.

 

სურ. 1.12 გადამწოდი ტრანსეზოფაგური ექოკარდიოგრაფიული კვლევისათვის.


 

 

 

რესურსის მომხმარებელს ასევე ეძლევა საშუალება მნიშვნელოვნად შეამციროს ექოკარდიოგრაფიის შესწავლის დრო ონლაინ ექოკარდიოგრაფიული სიმულატორის MyEchocardiography.com გამოყენებით.