კლინიკური ექოკარდიოგრაფია

თავი 16. აორტალური სტენოზი

 

აორტის სტენოზის დიაგნოსტიკაში, ტრანსთორაკალურ ექოკარდიოგრაფიას მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. მისი საშუალებით შესაძლებელია დაავადების დიაგნოსტირება, სიმძიმისა და გამოსავალის  შეფასება.

 

აორტალური სტენოზის ეტიოლოგიური ფაქტორები:

სარქვლოვანი აორტალური სტენოზის ძირითად ეტიოლოგიურ ფაქტორებად გვევლინება (სურ. 16.2,4):

• სარქველის კალციფიკაცია (ათერო-სკლეროზი).
• ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველი.
• რევმატიზმი.


არასარქვლოვანი აორტალური სტენოზის ეტიოლოგიურ ფაქტორებად გვევლინება:
• სუბაორტალური სტენოზი.
• სუპრააორტალური სტენოზი.

 

 

სურ. 16.1. აორტის სტენოზის ძირითადი ეტიოლოგიური ფაქტორები. ზემოთ 70 წლამდე ასაკობრივი ჯგუფი. ქვემოთ 70 წელს ზემოთ ასაკობრივი ჯგუფი.

 

როდესაც საუბარია აორტის სტენოზის ეტიოლოგიაზე, საჭიროა პაციენტის ასაკისა და დემოგრაფიული მონაცემების გათვალისწინება. რევმატიული გენეზის აორტალური სტენოზი,  განვითარებული ქვეყნებში დღეისათვის ნაკლები სიხშირით გვხვდება. განვითარებულ ქვეყნებში აორტის სტენოზის უხშირესი ეტიოლოგიური ფაქტორია სარქველების კალციფიკაცია. მას ძირითადად ადგილი აქვს ხანდაზმულებში და ზოგჯერ სენსილურ კალციფიკაციურ დეგენერაციას უწოდებენ. კალციფიკაცია ექოკარდიოგრამაზე ვლინდება მომატებული ექოგენობის (სიკაშკაშე) უბნების სახით. ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველი ხშირად განიცდის კალციფიკაციას, რასაც შეიძლება მოყვესმისი სტენოზი. ასეთი ცვლილებები შეიძლება განვითარდეს შედარებით ახალგაზრდა ასაკში.

 

 

სურ. 16.2. აორტალური სტენოზის მოდელი.

 

 

სურ. 16.3. გულმკერდის რენტგენოგრაფია. პაციენტი აორტალური სტენოზით. აღინიშნება მარცხენა პარკუჭისა და აღმავალი აორტის დილატაცია. მნარჯვენა ლატერალურ პოზიციაში აღინიშნება კალციფიკატი აორტის სარქველის რგოლის მიდამოში.

 

 

 

სურ. 16.4. აორტალური სტენოზის მოდელი სხვადასხვა პთოლოგიისას.

 

ექოკარდიოგრაფია გვაძლევს შემდეგ ინფორმაციას:

• კარედების მორფოლოგია და ფუნქცია.
• აორტალური სტენოზის  ჰემოდინამიკური მნიშვნელობა (სიმძიმე).
• აორტის მორფოლოგია.
• კამერების მორფოლოგია და ფუნქცია.
• წნევა ფილტვის არტერიაში.

 


ექოკარდიოგრაფიული
ნიშნები

 

ერთგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია:

აორტის სტენოზის გამოსავლენად, გამოკვლევას ატარებენ მარცხენა პარასტერნალურ პოზიციაში, გულის გრძელ და მოკლე ღერძზე (მოკლე ღერძზე, გამოკვლევისას კურსორი უნდა გავატაროთ სარქველის ცენტრში), აპიკალურ ხუთკამერიან პოზიციაში და სუბკოსტალური მიდგომიდან.


აორტალური სტენოზისას, ერთ-განზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია გამოავლენს კარედების სტრუქტურისა და მოძრაობის ცვლილებებს. აღინიშნება კარედების სისტოლური გაღების ამპლიტუდის შემცირება და მათი ერთი მიმართულებით მოძრაობა (სურ. 16.5). აღსანიშნავია, რომ აორტალური სარქველის გამკვრივება და გასქელება, ასევე გვაძლევს მსგავს სურათს, ჰემოდინამიკურად მნიშვნელოვანი სტენოზის არარსებობის პირობებშიც, ამიტომ მხოლოდ ერთგანზომილებიან ექოკარდიოგრამაზე ორიენტირება არ შეიძლება, თუმცა აღსანიშნავია, რომ ზოგჯერ სტენოზის ხარისხს აფასებენ აორტის სარქველის კარედების გაღების ამპლიტუდაზე დაყრდნობით. როცა კარედების გაღება აჭარბებს 12 მმ-ს ითვლება რომ არ გვაქვს საქმე მნიშვნელოვან სტენოზთან. 8 მმ-ზე ნაკლები გაღება, უხშირესად საუბრობს მძიმე აორტალურ სტენოზზე, როცა გაღების ამპლიტუდა არის 8-დან 12-მმ-მდე, შეიძლება იყოს ნებისმიერი სიმძიმის სტენოზი.

 

სურ. 16.5. ერთგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია. პარასტერნალური პოზიცია, გულის გრძელი ღერძი. პაციენტი აორტალური სტენოზით. აღინიშნება კარედების გაღების ამპლიტუდის შემცირება და მათი ერთი მიმართულებით მოძრაობა.

 

ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია:

ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფიული კვლევა უნდა ჩატარდეს მოკლე და გრძელ ღერძზე.

უნდა შეფასდეს კარედების რაოდენობა, მათი მოძრაობის (გაღების) ამპლიტუდა, სისქე და კალციფიკაციის არსებობა. კალციფიკაციის ხარისხი შეიძლება შეფასდეს შემდეგი კრიტერიუმებით:

• მსუბუქი - მცირე უბნებზე ექოგენობის მომატება.
• საშუალო ან მძიმე - კარედების გავრცელებული გასქელება და ექოგენობის მომატება.

რევმატიზმისათვის დამახასიათებელია კომისურების შეხორცება. რევმატიული დაზიანებისას როგორც წესი ასევე დამახასიათებელია აორტალური უკმარისობის თანაარსებობაც. ასევე აღსანიშნავია, რომ რევმატიზმი პირველ რიგში უტევს მიტრალურ სარქველს და ამიტომ თუ გვაქვს აორტალური სარქველის რევმატიული დაზიანება, როგორც წესი ასევე გვექნება მიტრალური სარქველის დაზიანებაც.

ვათვალიერებთ აორტის ფუძეს, სარქველის კარედების ფორმას და მოძრაობას. თუ ვხედავთ კარედებს შორის მკაფიო საზღვარს და ყოველი მათგანი მოძრაობს საკუთარი მიმართულებით - მძიმე აორტალური სტენოზი გამორიცხულია. მაშინ როცა აღინიშნება კარედების გუმბათისებური დამრგვალება და ისინი მოძრაობენ ერთი მიმართულებით, მძიმე აორტალური სტენოზის არსებობის ალბათობა მაღალია.

ორგანზომილებიან ექოკარდიოგრამაზეც გამოვლინდება კარედების გახსნის ამპლიტუდის შემცირება. ჰემოდინამიკურად მნიშვნელოვანი სტენოზის სასარგებლოდ საუბრობს ისეთი ირიბი ნიშნები როგორიცაა აორტის პოსტსტენოზური გაფართოება, მარცხენა პარკუჭის კედლის სისქის და მასის გაზრდა, მარცხენა წინაგულის ზომების გაზრდა (სურ. 16. 7). მარცხენა წინაგულის დილატაციას იწვევს სისტოლისას მარცხენა პარკუჭში წნევის მნიშვნელოვანი გაზრდა, რასაც მოსდევს მარცხენა წინაგულში მიტრალური სარქველის კარედების პროლაბირება  და რეგურგიტაციის გაჩენა. ასეთ შემთხვევებში, როგორც წესი უფრო  იზრდება მარცხენა წინაგულის სიგრძივი ზომა (დილატირდება სიგრძეში).

მძიმე აორტალური სტენოზისას, თითქმის ყოველთვის აღინიშნება აორტის პოსტსტენოზური გაფართოება. დეკომპენსაციის არარსებობისას ჩვეულებრივ ვლინდება მარცხენა პარკუჭის ჰიპერტროფია და მისი საერთო კუმშვადობის გაზრდა. კუმშვადობის გაზრდა შეიძლება განვიხილოთ, როგორც კომპენსატორული მექანიზმი, რომელიც უზრუნველყოფს ადექვატურ დარტყმით მოცულობას ფიზიკური დატვირთვისას. თუ მძიმე აორტალური სტენოზისას არ არის გამოხატული მარცხენა პარკუჭის ჰიპერტროფია, უნდა ველოდოთ სტენოზის მძიმე კლინიკურ გამოვლინებებს. დაავადების პროგრესირებისას, აღინიშნება მარცხენა პარკუჭის დილატაცია და კუმშვადობის დაქვეითება.

 

სურ. 16.7. ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია. მარცხენა პარასტერნალური პოზიცია, გულის გრძელი ღერძი. პაციენტი აორტალური სტენოზით. აღინიშნება მარცხენა პარკუჭის ჰიპერტროფია. მარცხენა წინაგულის და პარკუჭის დილატაცია.

 

 

ვიდეო 16.1. პარასტერნალური მიდგომა, გულის გრძელი ღერძი. ფერადი დოპლეროგრაფია. პაციენტი აორტალური სტენოზით.

 

 

ვიდეო 16.2. პარასტერნალური მიდგომა, გულის მოკლე ღერძი. ფერადი დოპლეროგრაფია. პაციენტი აორტალური სტენოზით.

 

 

ვიდეო 16.3. აპიკალური მიდგომა, ხუთკამერიანი პოზიცია. პაციენტი აორტალური სტენოზით.

 

სპექტრალური დოპლერი:

უწყვეტტალღოვანი და იმპულსურ-ტალღოვანი  სპექტრალური დოპლერი გამოავლენს აორტის სარქველის მიღმა ნაკადის სიჩქარის გაზრდას. ტრანსაორტალური ნაკადის სიჩქარის გაზრდა, აორტის სტენოზის ერთ-ერთი ყველაზე მგრძნობიარე ტესტია (სურ. 16.6).

სპექტრალური დოპლერით გამოკვლევისას, სტენოზირებული აორტალური სარქველის გავლით დინების მაქსიმალური სიჩქარე, როგორც წესი მიიღება აპიკალური ხუთკამერიანი პოზიციიდან. ულტრაბგერის სხივი უნდა იყოს მიმართული სტენოზური ნაკადის პარალელურად.  მისი  არაზუსტი ორიენტაცია (კუთხით სტენოზური ნაკადის მიმართ) იწვევს შეცდომებს აორტალური სტენოზის სიმძიმის შეფასებისას. უწყვეტტალღოვანი დოპლერის მეთოდების საშუალებით გამოითვლება წნევის გრადიენტი (წნევათა სხვაობა) მარცხენა პარკუჭსა და აორტას შორის.

 

სურ. 16.6. დოპლეროკარდიოგრამა. პაციენტი აორტალური სტენოზით. აღინიშნება აორტის სარქველის გავლით ნაკადის სიჩქარის გაზრდა

 

ფერადი დოპლეროკარდიოგრაფია:

ფერადი დოპლეროკარდიოგრაფია აორტალური სტენოზის გამოსავლენად ნაკლებად მგრძნობიარე მეთოდია. ფერადი დოპლერით შეიძლება  აღმოვაჩინოთ აორტაში მხოლოდ ტურბულენტური ნაკადი (სურ. 16.8).

 

სურ. 16.8. მარცხენა პარასტერნალური პოზიცია, გულის გრძელი ღერძი. ფერადი დოპლერით გამოკვლევა. პაციენტი აორტალური სტენოზით. აღინიშნება ტურბულენტური ნაკადი აორტაში.

 


აორტის
სტენოზის შეჯამებული ექოკარდიოგრაფიული ნიშნები

 

ერთგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია:

• კარედების სისტოლური გაღების ამპლიტუდის შემცირება და მათი ერთი მიმართულებით მოძრაობა.

 

ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია:

• კარედების სისტოლური გაღების ამპლიტუდის შემცირება.
• მარცხენა პარკუჭის ჰიპერტროფია, გვიან სტადიაში დილატაციასთან ერთად.
• მარცხენა წინაგულის დილატაცია.
• აორტის პოსტსტენოზური გაფართოება.

 

სპექტრალური დოპლერი:

• აორტის სარქველის მიღმა ნაკადის სიჩქარის გაზრდა.
• წნევის სისტოლური გრადიენტის გაზრდა აორტასა და მარცხენა პარკუჭს შორის.
ფერადი დოპლერი: ფერადი დოპლერი: ფერადი დოპლერი: ფერადი დოპლერი:
• ტურბულენტური ნაკადი აღმავალ აორტაში.

 

 

აორტის სტენოზის სიმძიმის შეფასება

 

ამერიკის ექოკარდიოგრაფიის საზოგადოება (ASE) რეკომენდაციას უწევს აორტის სტენოზის შესაფასებლად გამოყენებულ იქნას შემდეგი პარამეტრები:

• სტენოზირებული ნაკადის პიკური სიჩქარე.
• საშუალო ტრანსაორტალური გრადიენტი.
• სარქველის ფართობის გამოთვლა ნაკადის უწყვეტობის განტოლებიდან.

 

 

აორტალური სტენოზის ხარისხის შეფასება სტენოზირებული ნაკადის პიკური სიჩქარით:

ნაკადის სიჩქარეს, შევიწროებული აორტალური სარქველის მიღმა,  შეისწავლიან სპექტრალურ დოპლერზე, უწყვეტტალღოვან რეჟიმში (სურ. 16.9). უნდა გამოვიყენოთ სხვადასხვა სტანდარტული მიდგომა და შევაფასოთ მაქსიმალური სიჩქარე (ძირითადად აპიკალური, პარასტერნალური ან სუპრასტერნალური მიდგომა). პიკურ სიჩქარედ მიღებულ უნდა იქნას რომელიმე მიდგომიდან მიღებული მაქსიმალური სიჩქარე. ნაკადი შეძლებისდაგვარად პარარელულად უნდა იყოს მიმართული ულტრაბგერითი სხივის მიმართ. როგორც წესი შეაფასებენ სამი სისტოლის შესაბამის სპექტროგრამას, როცა გვაქვს არასინუსური რიტმი, ზოგჯერ საჭიროა მეტი შეკუმშვის შეფასება. არ უნდა შეფასდეს ექსტრასისტოლის შემდეგი შეკუმშვა.

სტენოზური ნაკადის ფორმით შესაძლებელია მსჯელობა სტენოზის სიმძიმეზე. როცა გვაქვს მძიმე სტენოზი, ნაკადის ფორმა უფრო მომრგვალებულია. მსუბუქი სტენოზისათვის დამახასიათებელია პიკი სისტოლის დასაწყისში, ნაკადს სპექტროგრამაზე უფრო სამკუთხა ფორმა აქვს. სუბაორტული დინამიური სტენოზისათვის დამახასიათებელია გვიანი პიკი (სურ. 16.10).

 

სურ. 16.9. მძიმე აორტალური სტენოზი. უწყვეტტალღოვანი დოპლერი. ნაჩვენებია ნაკადის მაქსიმალური სიჩქარე და ტრასირებით დადგენილია წნევის საშუალო გრადიენტი.

 

სურ.16.10. უწყვეტტალღოვანი დოპლერი. მარცხნივ - საშუალო სიმძიმის (ზომიერი) აორტალური სტენოზი. მარჯვნივ - სუბაორტალური სტენოზი ჰიპერტროფიული კარდიომიოპათიისას. სპექტროგრამის დაბოლოებაზე ვხედავთ გვიან მაქსიმალურ სიჩქარეს.

 

  სტენოზური ნაკადის პიკური სიჩქარით აორტალური სტენოზის ხარისხის შეფასების კრიტერიუმები:

• მსუბუქი სტენოზი - 2.6-2.9 მ/წმ.
• საშუალო (ზომიერი) სტენოზი - 3.0-4.0 მ/წმ.
• მძიმე სტენოზი - >4.0 მ/წმ.

 

კალკულატორი
 
   
Pic V
   
 
   
დასკვნა
   
 

ექოკარდიოგრაფიული კალკულატორი 16.1. აორტალური სტენოზის ხარისხის შეფასება სტენოზური ნაკადის პიკური სიჩქარით.



აორტალური სტენოზის ხარისხის შეფასება ტრანსაორტალური წნევის საშუალო გრადიენტით:

აორტის სტენოზის სიმძიმე შეიძლება შეფასდეს ტრანსაორტალური წნევის გრადიენტით, წნევის გრადიენტით აორტასა და მარცხენა პარკუჭს შორის სისტოლის ფაზაში. მარცხენა პარკუჭსა და აორტას შორის მაქსიმალური წნევის გრადიენტის გარდა, ყველა პაციენტში გამოითვლიან წნევის საშუალო სისტოლურ გრადიენტს, რომელიც გამოითვლება სტენოზური ნაკადის წრფივი სიჩქარის ინტეგრალიდან უწყვეტტალღოვან რეჟიმში.

საშუალო სისტოლური წნევის გრადიენტი, უფრო შეესაბამება გულის კათეტერიზაციის მონაცემებს, ვიდრე მაქსიმალური წნევის გრადიენტი. ასევე აქცევენ ყურადღებას სტენოზური ნაკადის  დოპლერის სპექტრის ფორმას. თუ სწრაფად მიიღწევა სპექტრის მაქსიმალური სიჩქარე - სტენოზი შედარებით მსუბუქია. იგივე მაქსიმალური სიჩქარე თუ შედარებით ნელა მიიღწევა - შეიძლება ვივარაუდოთ მძიმე აორტალური სტენოზი.

ნორმაში სისტოლისას წნევა მარცხენა პარკუჭში დაახლოებით 120 mmHg-ა. აორტაში კი დაახლოებით 110-115 mmHg. სისხლი სისტოლისას გადადის კამერიდან მაღალი წნევით, კამერაში სადაც შედარებით დაბალი წნევაა. წნევის გრადიენტი სისტოლისას (სხვაობა წნევებს შორის) მარცხენა პარკუჭსა და აორტას შორის, შეიძლება ნორმაში 10 mmHg იყოს. აორტალური სტენოზისას წნევის გრადიენტი იზრდება. უწყვეტტალღოვან რეჟიმში სისტოლური აორტალური ნაკადის სიჩქარის გაზომვით შესაძლებელია წნევის მაქსიმალური და საშუალო გრადიენტის განსაზღვრა და სტენოზის სიმძიმეზე მსჯელობა.

 

ბერნულის გამარტივებული ფორმულით შესაძლებელია გამოითვალოს წნევის ტრანსაორტალური გრადიენტი:

 

 

წნევის მაქსიმალური გრადიენტი გამოითვლება მაქსიმალური სიჩქარიდან:

 


საშუალო გრადიენტის გაანგარიშება ხდება განდევნის მთელ პერიოდში წნევის გრადიენტის გასაშუალოებით. მისი გამოსათვლელი პროგრამები ჩადებულია თანამედროვე ექოკარდიოგრაფებში, მკვლევარი მხოლოდ მოახდენს სპექტროგრამაზენაკადის ტრასირებას  (კონტურის შემოწერა).
მიაქციეთ ყურადღება რომ წნევის საშუალო გრადიენტის გამოანგარიშება არ შეიძლება ნაკადის საშუალო სიჩქარიდან.

ბერნულის გამარტივებულ ფორმულაში იგნორირებულია პროქსიმალური სიჩქარე (ნაკადის სიჩქარე შევიწროებამდე). ეს დაშვება მართებულია როცა ნაკადის პროქსიმალური სიჩქარე ნაკლებია 1 მ/წმ-ზე. მაგრამ როცა პროქსიმალური ნაკადის სიჩქარე არის დაახლოებით 1,5 მ/წმ ან როცა აორტალური ნაკადის სიჩქარე < 3 მ/წმ-ზე, ბერნულის განტოლებაში გათვალისწინებული უნდა იქნას პროქსიმალური ნაკადის სიჩქარეც:

 

 

სადაც: Vmax - ნაკადის სიჩქარეა მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში - სტენოზამდე. Vproximal - სტენოზური ნაკადის სიჩქარე აორტაში.

ეს ფორმულა განსაკუთრებით გამართლებულია პაციენტებში მძიმე და ზომიერი აორტალური სტენოზით.

 

ტრანსაორტული წნევის საშუალო გრტადიენტით, აორტალური სტენოზის სიმძიმის  შეფასების კრიტერიუმები:

• მსუბუქი სტენოზი - <20 (<30ა) mmHg.
• საშუალო (ზომიერი) სტენოზი - 20-40ბ (3050ა) mmHg.
• მძიმე სტენოზი - >40ბ (>50ა) mmHg.

ა - ASE-ს  გაიდლაინის მიხედვით. ბ - AHA/ACC-ს გაიდლაინის მიხედვით.

 

კალკულატორი
 
   
PG mid
   
 
   
დასკვნა
   
 

ექოკარდიოგრაფიული კალკულატორი 16.2. აორტალური სტენოზის ხარისხის შეფასება ტრანსაორტალური წნევის საშუალო გრადიენტით.


 

აორტის სარქველის ხვრელის ფართობის გამოთვლა:

აორტალური სტენოზის სიმძიმის საუკეთესო მაჩვენებელია აორტის სარქველის ხვრელის ფართობი. მას გამოითვლიან ნაკადის უწყვეტობის განტოლებიდან. დინებას მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში იკვლევენ უმპულსურტალღოვან რეჟიმში, აორტაში უწყვეტტალღოვან რეჟიმში (სურ. 16.11,12,13,14). გამოთვლას საფუძვლად უდევს ნაკადის უწყვეტობის განტოლება, რომლის თანახმადაც მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში დინების დარტყმითი მოცულობა,  ტრანსაორტალური ნაკადის დარტყმითი მოცულობის ტოლია:

 

 

აქედან მივიღებთ:

 

 

სადაც: AVA - აორტის სარქველის ხვრელის ფართობი.  CSALVOT - მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის ფართობი.

 


D - აორტის ფუძის დიამეტრი. VTILVOT - გამომტან ტრაქტში ნაკადის წრფივი სიჩქარის ინტეგრალი. VTIAO - აორტაში ნაკადის წრფივი სიჩქარის ინტეგრალი.

 

სურ. 16.2. აორტალური სარქველის ხვრელის ფართობის გამოთვლა.

 

აორტის სარქველის ხვრელის ფართობი ასევე შეიძლება გამოითვალოს გორლინის განტოლების გამოყენებით:

 

 

სადაც: CO - წუთმოცულობა.

ET - განდევნის დრო. RR - ინტერვალი R  კბილებს შორის ელექტროკარდიოგრამაზე.

 

გორლინის მოდიფიცირებული განტოლების მიხედვით:

 

 

აორტის სარქველის ხვრელის ფართობის გამოთვლა პლანიმეტრიულად პარასტერნალურ პოზიციაში, აორტის სარქველის მოკლე ღერძზე, საკმაოდ რთულია შემდეგი მიზეზების გამო:

• აორტის სარქველის ყველა კარედი იშვიათად ჩანს მკაფიოდ. შესაბამისად სარქველის ხვრელის სურათის საჭირო ხარისხით მიღება გართულებულია.
• აორტის სარქველის ხვრელის სამკუთხა ფორმა  გაზომვებისას ცდომილების პირობებს ქმნის.
• სტენოზირებული აორტალური სარქველის სტრუქტურული დეფორმაცია ქმნის დამატებით სირთულეებს კორექტული გაზომვისათვის.
• აორტის საშუალო სიმძიმისა და მძიმე სტენოზი, ერთმანეთისაგან მხოლოდ 0,25 სმ2-ის ფართობით განსხვავდება. შესაბამისად პატარა ცდომილებასაც კი, შეუძლია ხელი შეგვიშალოს სტენოზის სათანადო შეფასებაში.

 

 

სურ. 16.15. ტრანსეზოფაგური ექოკარდიოგრაფია. აორტალური სარქველის ხვრელის ფართობის დადგენა პლანიმეტრიულად.

 

ზემოხსენებული შეზღუდვების გამო, ტრანსთორკალური კვლევით, აორტის სტენოზის შეფასება, აორტის ხვრელის პლანიმეტრიული გაზომვის მეთოდით, არ არის რეკომენდირებული.

 

სურ. 16.11. აორტის სარქველის ხვრელის ფართობის განსაზღვრა ნაკადის უწყვეტობის განტოლების გამოყენებით. ორგანზომილებიან ექოკარდიოგრამაზე მარცხენა პარასტერნალურ პოზიციაში, გრძელ ღერძზე, ზომავენ მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის დიამეტრს. წრფივი სიჩქარის ინტეგრალს მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში იკვლევენ უმპულსურტალღოვან რეჟიმში, აორტაში - უწყვეტ-ტალღოვან რეჟიმში.

 

სურ. 16.3. იმპულსურტალღოვანი დოპლერი. ნაკადის სიჩქარის გაზომვა მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში. გაზომვას ახორციელებენ აპიკალური მიდგომიდან (აპიკალური ხუთკამერიანი პოზიცია ან აპიკალური გრძელი ღერძი). საკონტროლო მოცულობას ათავსებენ აორტის სარქველის მარცხენა პარკუჭისაკენ მიმართულ მხარეს. გაიზომება დინების მაქსიმალური სიჩქარე და ნაკადის ტრასირებით მისი წრფივი სიჩქარის ინტეგრალი (VTI).

 

სურ. 16.14. მარცხენა პარასტერნალური პოზიცია, გრძელი ღერძი. მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის დიამეტრის გაზომვა. გაზომვას ახორციელებენ სისტოლის შუა პერიოდში. მიტრალური სარქველის წინა კარედის მიმაგრების ადგილიდან, სეპტალურ ენდოკარდიუმამდე. აორტის სარქველების პარალელურად, აორტალური ხვრელიდან 0.51სმ-ით დაშორებით.

 

კალკულატორი
 
   
D Lvot
   
VTI Lvot
   
VTI Ao
   
 
   
AVA
   
დასკვნა
   
 


ექოკარდიოგრაფიული კალკულატორი 16.3. აორტის სარქველის ხვრელის ფართობის შესწავლა ნაკადის უწყვეტობის განტოლებიდან.

 


მარცხენა პარკუჭის სისტოლური წნევის განსაზღვრა:

მარცხენა პარკუჭის სისტოლური წნევა ტოლია: წნევის გრადიენტი აორტალურ სარქველზე, პლიუს  სისტოლური არტერიული წნევა (ნორმაში ნაკლებია 150 mmHგ-ზე).

 

 

სადაც: PLV - მარცხენა პარკუჭის სისტოლური წნევა. PGAV - წნევის გრადიენტი აორტალურ სარქველზე. Ps - სისტოლური არტერიული წნევა.

 

 

სურ. 16.16. ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია, პარასტერნალური პოზიცია, გულის გრძელი ღერძი. ზემოთ - პაციენტი კალციფიცირებული, სტენოზირებული აორტალური სარქველით. აღინიშნება აღმავალი აორტის პოსტსტენოზური გაფართოება (დილატაცია). ქვემოთ - იგივე პაციენტი ქირურგიული ჩარევიდან 4 თვის შემდეგ (აორტის სარქველის პროთეზირება, აორტოპლასტიკა

 

 

ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველი

ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველი (ორკარედიანი აორტალური სარქველი) გულის ყველაზე გავრცელებული თანდაყოლილი მანკია, ის აღენიშნება პოპულაციის 2%-ს (სურ. 16.18,19). 60 წლის ასაკისთვის პაციენტთა ნახევარს აღენიშნება აორტის სტენოზის ნიშნები. სტენოზი ვითარდება სარქველის ფიბროზისა და კალციფიცირების გამო. ხშირად ეს პათოლოგია აღინიშნება აორტის სხვა დაზიანებებთან ერთად (აორტის კოარკტაცია, განშრევებადი ანევრიზმა). ორკარედიანი აორტალური სარქველისას, აუცილებელია ინფექციური ენოკარდიტის პროფილაქტიკა.

დიაგნოზი ისმება ერთგანზომილებიანი და ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფიით:

 

 

ერთგანზომილებიანი ექოკარდიოგრამა:

ერთგანზომილებიან ექოკარდიოგრამაზე გამოვლინდება აორტის სარქველის კარედების შეერთების ხაზის ექსცენტრული განლაგება.

 

ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრამა:

ორგანზომილებიან ექოკარდიოგრამაზე ვხედავთ მხოლოდ ორ კარედს და ერთ კომისურას. სამი კომისურის არსებობა არ ნიშნავს, რომ აორტალური სარქველი სამკარედიანია. შესაძლოა ერთი კომისურა იყოს შეხორცებული და სარქველი სინამდვილეში  ორ კარედიანია, დახურულ მდგომარეობაში კი მოგვაგონებს ნორმალურს.

 

სურ. 16.19. ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველი, კალციფიკატით. ზემოთ - აუტოპსიური მასალა, ქვემოთ - ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია, პარასტერნალური პოზიცია, გულის მოკლე ღერძი.

 

 

ვიდეო 16.4. პაციენტი ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველით.

 

 

ვიდეო 16.5. პაციენტი ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველით.

 

 

ერთკარედიანი და ოთხკარედიანი აორტალური სარქველი

 

ძალიან იშვიათი თანდაყოლილი მანკია ეს პათოლოგიები გვხვდება მოზრდილების 0,02%-ში (სურ. 16.20 ).

 

 

სურ. 16.20. ტრანსეზოფაგური ფერადი დოპლეროკარდიოგრაფია. პაციენტი ერთკარედიანი აორტალური სარქველით.

 

 

 

ვიდეო 16.6. პაციენტი ოთხკარედიანი აორტალური სარქველით..

 


თანდაყოლილი
სუბაორტალური სტენოზი

 

არსებობს თანდაყოლილი სუბაორტალური სტენოზის 2 ანატომიური სახესხვაობა. უფრო ხშირი ვარიანტია სარქველქვედა მემბრანა, რომელიც მოსჩანს აორტალური სარქველის ქვემოთ (სურ. 16.21). მეორე ვარიანტია გრძელი, ვიწრო ფიბროზული არხი, რომლის დიამეტრიც არ იცვლება გულის მთელი ციკლის განმავლობაში.

სუბაორტალური სტენოზი შეიძლება იყოს სხვა თანდაყოლილ დარღვევებთან ერთად (სარქველზედა მიტრალური რგოლი, ორკარედიანი აორტალური სარქველი, აორტის კოარკტაცია). შეიძლება გართულდეს ინფექციური ენდოკარდიტით, აორტის სარქველის უკმარისობით.

მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის შევიწროება ორგანზომილებიანი ექო-კარდიოგრაფიით რთული განსასაზღვრია. დოპლერით გამოკვლევას ახორციელებენ იმავე მეთოდიკით, როგორც სარქვლოვანი სტენოზისას. ზოგჯერ მემბრანა ისეთი თხელია, ორგანზომილებიანი გამოკვლევით მისი დანახვა შეუძლებელია. სტენოზზე ეჭვი უნდა იქნას მიტანილი როდესაც აღინიშნება აორტალური სარქველის მიღმა ნაკადის მაღალი სიჩქარე, კარედების ნორმალურად გაღების პირობებში. მისი მკურნალობა ქირურგიულია - სუბაორტალური მემბრანის მოცილება.

 

სურ. 16.21. ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია. მარცხენა პარასტერნალური პოზიცია, გულის გრძელი ღერძი. პაციენტი სუბაორტული სტენოზით. ექოკარდიოგრამაზე ვხედავთ სარქელქვედა მემბრანას.

 

სურ. 16.22.მარცხენა პარასტერნალური პოზიცია, გრძელი ღერძი. პაციენტი სუპრასარქვლოვანი აორტალური სტენოზით.

 

სარქველზედა აორტალური სტენოზი იშვიათი თანდაყოლილი მანკია. ექოკარდიოგრაფიული სურათი წარმოდგენილია სურ. 16. 22-ზე.