კლინიკური ექოკარდიოგრაფია

თავი 17. აორტალური რეგურგიტაცია

 

აორტალური რეგურგიტაციისას ადგილი აქვს დიასტოლაში სისხლის უკუდინებას აორტიდან მარცხენა პარკუჭში, აორტალური სარქველის უკმარისობის გამო (სურ.  17.1). დაავადება შეიძლება ხანგძლივი დროის განმავლობაში ასიმპტომურად მიმდინარეობდეს. ჰემოდინამიკურად მნიშვნელოვანი აორტალური რეგურგიტაცია იწვევს გულის უკმარისობის სინდრომის ჩამოყალიბებას. ექოკარდიოგრაფია მნიშვნელოვან როლს თამაშობს  დაავადების დიაგნოსტირებაში და მონიტორინგში.

სურ. 17.1. აორტალური რეგურგიტაციის მოდელი.

 

აორტალური სარქველის ორგანული უკმარი სობა:

• სარქველის კალციფიკაცია (ათერო-სკლეროზი).
• ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველი.
• რევმატიზმი.
• ბაქტერიული ენდოკარდიტი.

 

აორტალური სარქველის შედარებითი უკმარი სობა:

აორტალური სარქველის შედარებითი  ნაკლოვანების მიზეზად გვევლინება:
• ჰიპერტენზია.
• კოლაგენის დაავადებები: მარფანის სინდრომი, ეჰლერს დანლოსის სინდრომი.
• აორტის კოარქტაცია.
• ტრავმა.
• აორტიტები.
• პარკუჭთაშუა ძგიდის დეფექტი.

 

ექოკარდიოგრაფია გვაძლევს შემდეგ ინფორმაციას:

• კარედების მორფოლოგია და ფუნქცია.  რეგურგიტაციის მექანიზმი.
• მიტრალური რეგურგიტაციის ჰემოდინამიკური მნიშვნელობა (სიმძიმე).
• აორტის მორფოლოგია.
• კამერების მორფოლოგია და ფუნქცია.

 

აორტალური სარქველი პოპულაციის უმრავლესობაში ტრიკუსპიდალურია. პაციენტებში ტრიკუსპიდალური აორტალური სარქველით რეგურგიტაციის მიზეზი შეიძლება იყოს: აორტის სინუსის, ფიბროზული რგოლის და კარედების  ცვლილებები, ასევე პათოლოგიური  კავშირი აორტის სარქველსა და მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტს შორის.

პაციენტებში მარფანის სინდრომით, შესაძლოა იყოს დილატირებული აორტის სინუსები და ფიბროზული რგოლი. სარქველის კარედების სტრუქტურა შეიძლება უცვლელი იყოს.

პაციენტებში ბაქტერიული ენდოკარდიტით დაზიანებულია სარქველის კარედები, აორტის სინუსები და ფიბროზული რგოლის პარამეტრები ნორმის ფარგლებშია.

პაციენტებში ძგიდის დეფექტით (ძირითადად მემბრანული და პერიმემბრანული ვარიანტი), შესაძლოა იყოს პათოლოგიური კავშირი მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტსა და აორტის სარქველის კარედებს შორის, რაც რეგურგიტაციის მიზეზი ხდება.

არსებობს ლიმფოციტური ანტიგენები (HLA) (მაგ: HLA B27), რომელიც ასოცირებულია აორტის დილატაციასთან და შედარებითი რეგურგიტაციის განვითარებასთან.

პოპულაციის დაახლოებით 1-2%-ში აღინიშნება ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველი. ეს უკანასკნელი ხშირად იწვევს სტენოზს, რეგურგიტაციას ან ორივეს ერთად. ბიკუსპიდალური აორტალური სარქველისათვის დამახასიათებელია აორტის სინუსების დილატაცია.

 

სურ. 17.2. აორტალური სარქველის სტრუქტურის ცვლილებების მოდელი სხვადასხვა პათოლოგიისას.

 


ექოკარდიოგრაფიული ნიშნები

 

ერთგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია:

M-მოდალური კვლევისას, აორტალური რეგურგიტაციის მთავარი ნიშანი არის მიტრალური სარქველის წინა კარედის დიასტორული თრთოლვა (სურ. 17.3), რომელსაც ადგილი აქვს აორტიდან მარცხენა პარკუჭში სისხლის ტურბულენტური უკუდინებისას. ეს ნიშანი გამოვლინდება მხოლოდ მაშინ, როცა რეგურგიტაციის ნაკადი მიმართულია მიტრალური სარქველის წინა კარედისაკენ. სხვა შემთხვევებში მიტრალური სარქველის წინა კარედის დიასტოლური თრთოლვა არ რეგისტრირდება.

დიასტოლისას აორტალური სარქველის კარედების შეერთების არარსებობა, ყოველთვის არ ვლინდება. მძიმე აორტალური ნაკლოვანების ირიბი ნიშანია მიტრალური სარქველის კარედების ადრეული დახურვა, მარცხენა პარკუჭში წნევის მნიშვნელოვანი გაზრდის გამო.

 

სურ. 17.3. მარცხენა პარასტერნალური პოზიცია, გრძელი ღერძი. ერთგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია. პაციენტი აორტალური რეგურგიტაციით. აღინიშნება მიტრალური სარქველის წინა კარედის დიასტოლური ვიბრაცია.

 

ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია:  

უმრავლეს შემთხვევაში, ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფიით ვერ ხერხდება მიტრალური სარქველის წინა კარედის დიასტოლური თრთოლვის დაფიქსირება. M-მოდალური კვლევის ტიპიურ უპირატესობას წარმოადგენს მაღალი გარჩევისუნარიანობა. კადრების სიხშირე წამში 1000-2000-ია. ორგანზომილებიანი კვლევისას 30-100 წთ-ში. ამიტომ ერთგანზომილებიანი კვლევა გვაძლევს მნიშვნელოვან ინფორმაციას სწრაფად მოძრავი სტრუქტურებიდან (მაგ. სარქველები). ამიტომ კარედების და კედლების მცირედი მოძრაობის  აღმოჩენა  ერთგანზომილებიანი კვლევით უფრო იოლია. ორგანზომილებიან ექოკარდიოგრამაზე, როგორც წესი ვლინდება  კარედების ანატომიისა და სტრუქტურის პათოლოგია, აორტის დილატაციის არსებობა, მარცხენა პარკუჭის დილატაცია, შესაძლოა იყოს ჰიპერტროფია.

 

დოპლერ-ექოკარდიოგრაფია:

აორტალური უკმარისობის დიაგნოსტიკაში და მისი სიმძიმის განსაზღვრაში, ყველაზე უფრო ინფორმატიული მეთოდია დოპლეროკარდიოგრაფია. (სპექტრალური და განსაკუთრებით  ფერადი დოპლერი). იმპულსურტალღოვანი დოპლერით გამოკვლევისას, საკონტროლო მოცულობას ათავსებენ მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში, აორტალური სარქველის კარედების შეერთების ადგილზე. ამ მეთოდს იმეორებენ სხვადასხვა პოზიციებიდან, რომ გავითვალისწინოთ რეგურგიტაციის ნაკადის ყველა შესაძლო მიმართულება.

 

სურ. 17.4. მარცხენა პარასტერნალური მიდგომა, გრძელი ღერძი. აორტალური რეგურგიტაციის ნაკადის მარცხენა პარკუჭში შეღწევის სიღრმე.

 

სურ. 17.5. აპიკალური ოთხკამერიანი პოზიცია. პაციენტი აორტალური უკმარისობით. აორტალური რეგურგიტაციის ნაკადის მარცხენა პარკუჭში შეღწევის სიღრმე.

 

სურ. 17.6. მარცხენა პარასტერნალური მიდგომა, მოკლე ღერძი, აორტის სარქველის დონეზე. რეგურგიტაციის ნაკადი ვიზუალიზდება აორტის სარქველთან.

 

ყველაზე ხშირად საუკეთესოა აპიკალური ხუთკამერიანი პოზიცია. რეგურგიტაციის ნაკადი მიმართულია გადამწოდის მხარეს, უკავია  მთელი დიასტოლა და სპექტროგრამაზე განლაგებულია  იზოხაზს ზემოთ (სურ. 17.7).  რეგურგიტაცია იწყება აორტალური სარქველის დახურვისთანავე და მთავრდება მიტრალური სარქველის გაღებისთანავე. საკონტროლო მოცულობას გადაადგილებენ პარკუჭში, რადგან განსაზღვრონ მასში რეგურგიტაციის ნაკადის შეღწევის სიღრმე (დოპლერის სიგნალის კარტირება).

აორტალური რეგურგიტაციის სიმძიმის შესაფასებლად, დაღმავალ აორტაში შეისწავლიან ნაკადის რევერსიას, სუპრასტერნალური და სუბკოსტალური პოზიციებიდან. თუ რეგურგიტაცია მაღალი ხარისხისაა, მისი სიჩქარე გადააჭარბებს ნაიკვისტრის ზღვარს და ადგილი აქვს სპექტრის დამახინჯებას (რეგისტრირდება როგორც იზოხაზს ზემოთ, ასევე  ქვემოთ).  ასეთ შემთხვევაში უნდა მივმართოთ გამოკვლევას უწყვეტტალღოვან რეჟიმში.

 

უწყვეტტალღოვანი  დოპლერი:

საშუალებას გვაძლევს მივიღოთ რეგურგიტაციის მთელი სპექტრი, შევაფასოთ უკმარისობის ხარისხი. ოპტიმალური პოზიციაა-აპიკალური ხუთკამერიანი პოზიცია. უწყვეტტალღოვანი დოპლერით ასევე შესაძლებელია განისაზღვროს უკმარისობის სიმძიმე (რეგურგიტაციის სიმძიმის განსასაზღვრი მეთოდები მოყვანილია ქვემოთ). შესაძლებელია შესწავლილ იქნას ნებისმიერი სიჩქარის ნაკადი. მისი ნაკლია სიღრმის მიხედვით გარჩევისუნარიანობის არარსებობა.

უწყვწტტალღოვანი დოპლერით შესაძლებელია შეფასდეს უკმარისობა მწვავეა თუ ქრონიკული. როდესაც რეგურგიტაციის ნაკადი წამახვილებული ფორმისაა, რეგურგიტაცია უმრავლეს შემთხვევაში მწვავეა. ქრონიკულისთვის დამახასიათებელია სპექტროგრამაზე ბლაგვი დაბოლოება.

 


სურ. 17.7. აორტალური უკმარისობა. აპიკალური ხუთკამერიანი პოზიცია. იმპულსურტალღოვანი დოპლერი.

 

სურ. 17.8. აორტალური უკმარისობა. აპიკალური ხუთკამერიანი პოზიცია. უწყვეტტალღოვანი დოპლერი.

 

მარცხენა პარკუჭის საბოლოო დიასტოლური წნევის განსაზღვრა:

უწყვეტტალღოვანი დოპლერით ასევე შესაძლებელია განისაზღვროს მარცხენა პარკუჭის საბოლოო-დიასტოლური წნევა. ნორმაში ის დაახლოებით 12 mmHg-ა. მაღალი ხარისხის აორტალური უკმარისობისას ეს მაჩვენებელი იზრდება. მარცხენა პარკუჭის საბოლოო დიასტოლური წნევის დასადგენად, ზომავენ პაციენტის დიასტოლურ არტერიულ წნევას, შემდეგ დიასტოლური წნევის გრადიენტს აორტალურ სარქველზე. ამ ციფრების სხვაობა კი იქნება საძიებელი მნიშვნელობა:

PLV - მარცხენა პარკუჭის საბოლოო დიასტოლური წნევა. Ps - დიასტოლური არტერიული წნევა. PGAV - დიასტოლური წნევის გრადიენტი აორტალურ სარქველზე.

 

ფერადი დოპლეროკარდიოგრაფია:

ფერადი დოპლერის გაჩენასთან ერთად, მკვლევარების ამოცანები შედარებით გამარტივდა. ფერადი დოპლერით გამოკვლევა გამოავლენს ნებისმიერ რეგურგიტაციას, ასევე გვეხმარება ულტრაბგერითი სხივის მისამართად უწყვეტტალღოვანი დოპლერით გამოკვლევისას. აორტალური რეგურგიტაცია, აპიკალურ ხუთკამერიან პოზიციაში ფერადი დოპლერით სკანირებისას, გამოიყურება როგორც წითელი ნაკადი (მიმართულია გადამწოდისაკენ და კოდირებულია წითელ ფერში), რომელიც იწყება აორტალური სარქველიდან და აღწევს მარცხენა პარკუჭში (სურ. 17.9 ).

უნდა განვასხვაოთ პათოლოგიური რეგურგიტაციის დიასტოლური ნაკადი, ნორმალური ტრანსმიტრალური, დიასტოლური (ფიზიოლოგიური) დინებისაგან, მარცხენა წინაგულიდან, მარცხენა პარკუჭში. ტრანსმიტრალური დიასტოლური ნაკადისაგან განსხვავებით, აორტიდან რეგურგიტირებული ნაკადი გამოდის აორტარული სარქველიდან და ჩნდება  დიასტოლის დასაწყისშივე (აორტალური სარქველის კარედების დახურვისთანავე). ნორმალური ტრანსმიტრალური დიასტოლური ნაკადი,  იწყება ცოტა მოგვიანებით, მარცხენა პარკუჭის იზოვოლუმეტრული მოდუნების ფაზის დასრულების შემდეგ.

პარასტერნალური მიდგომიდან, გულის გრძელ ღერძზე გამოკვლევისას, ნაკადი მარცხენა პარკუჭის  გამომტან ტრაქტში შეიძლება მიმართული იყოს ან გადამწოდისაკენ ან მის საპირისპიროდ. ეს დამოკიდებულია მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის  ორიენტაციაზე ულტრაბგერითი სხივის მიმართ. როცა გამომტანი ტრაქტი მდებარეობს გადამწოდის წინ, მაშინ რეგურგიტაციის ნაკადი მიმართულია გადამწოდის საპირისპიროდ და კოდირებულია ლურჯი ფერით (სურ. 17.11). როცა განლაგებულია გადამწოდის უკან, მაშინ ნაკადი მიმართულია გადამწოდისაკენ  და შესაბამისად კოდირებულია წითელი ფერით.

 

სურ. 17.9. აორტალური რეგურგიტაციის ნაკადი. აპიკალური ოთხკამერიანი პოზცია, ფერადი დოპლერით სკანირება.

 

სურ. 17.11. მარცხენა პარასტერნალური პოზიცია, გრძელი ღერძი. ფერადი დოპლერით სკანირება. აორტალური რეგურგიტაცია.

 

 

 

ვიდეო 17.1. აპიკალური ხუთკამერიანი პოზიცია. ფერადი დოპლეროგრაფია. პაციენტი ძლიერი აორტალური რეგურგიტაციით.

 

 

ვიდეო 17.2. პარასტერნალური მიდგომა, გულის გრძელი ღერძი. ფერადი დოპლეროგრაფია. პაციენტი ზომიერი აორტალური რეგურგიტაციით.

 

 

ვიდეო 17.3. აპიკალური ხუთკამერიანი პოზიცია. ფერადი დოპლეროგრაფია. პაციენტი მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაციით.

 


აორტალური უკმარისობის შეჯამებული ექოკარდიოგრაფიული ნიშნები

 

ერთგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია:

  • მიტრალური სარქველის წინა კარედის დიასტოლური თრთოლვა.

 

ორგანზომილებიანი ექოკარდიოგრაფია:

  • კარედების ანატომიის და სტრუქტურის პათოლოგია (ორგანული უკმარისობისას).
    აორტის დილატაციის არსებობა (შედარებითი უკმარისობისას).
  • მარცხენა პარკუჭის დილატაცია, (ჰემოდინამიკურად მნიშვნელოვანი რეგურ-გიტაციისას. სურ. 17.10).

 

სპექტრალური დოპლერი (იმპულსურ-ტალსღოვანი და უწყვეტტალღოვანი):

  • რეგურგიტაციის ნაკადი, რომელსაც უკავია მთელი დიასტოლა და სპექტროგრამაზე განლაგებულია  იზოხაზს ზემოთ.  ის იწყება აორტალური სარქველის დახურვისთანავე და მთავრდება მიტრალური სარქველის გაღებისთანავე (სურ. 17.7,8).

 

ფერადი დოპლერი:

  • აპიკალურ  ხუთკამერიან პოზიციაში ფერადი დოპლერით სკანირებისას, რეგურგიტაციის ნაკადი მიმართულია გადამწოდისაკენ და შესაბამისად კოდირებულია წითელ ფერში.
  • პარასტერნალური მიდგომიდან, გულის გრძელ ღერძზე გამოკვლევისას, ნაკადი მარცხენა პარკუჭის  გამომტან ტრაქტში შეიძლება მიმართული იყოს ან გადამწოდისაკენ ან მის საპირისპიროდ. როცა  მიმართულია გადამწოდისაკენ კოდირებულია წითელი ფერით, წინააღმდეგ შემთხვევაში - ლურჯით.

 


ორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა

 

არსებობს რამოდენიმე მეთოდი, აორტალური უკმარისობის სიმძიმის დასადგენად. რეგურგიტაციის ნაკადის მარცხენა პარკუჭში შეღწევის სიღრმე ნაკლებად მგრძნობიარე კრიტერიუმია (სურ. 17.4,5,6). ამერიკის ექოკარდიოგრაფიის საზოგადოება (ASE) რეკომენდაციას უწევს შემდეგი მეთოდების გამოყენებას:

 

აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა წნევის გრადიენტის ნახევრადვარდნის დროის გამოყენებით (PHT):

აორტალური უკმარისობის ხარისხის რაოდენობრივი განსაზღვრის ერთ-ერთი მეთოდი, დამყარებულია აორტასა და მარცხენა პარკუჭს შორის, დიასტოლური წნევის გრადიენტის ნახევრადვარდნის დროის განსაზღვრაზე.  როცა გვაქვს მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია, ადგილი აქვს წნევის გრადიენტის უფრო სწრაფ ვარდნას (სურ. 17.12,13,14).

 

აორტალური უკმარისობის ხარისხის შეფასების კრიტერიუმები წნევის გრადიენტის ნახევრადვარდნის დროის გამოყენებით:

  • PHT < 200 მლწმ-ზე - მძიმე აორტალური ნაკლოვანება.
  • PHT 500-200 მლწმ - საშუალო სიმძიმის (ზომიერი) აორტალური ნაკლოვანება.
  • PHT > 500 მლწმ-ზე - მსუბუქი აორტალური ნაკლოვანება.


აღსანიშნავია რომ, წნევის გრადიენტის ნახევრადვარდნის დრო, დამოკიდებულია აორტისა და მარცხენა პარკუჭის დამყოლობაზე, ამიტომ ამ მეთოდის გამოყენება ზოგჯერ ცდომილებას გვაძლევს  (მაგალითად მიოკარდიუმის მძიმე დაზიანებისას). გამოკვლევა ტარდება უწყვეტტალღოვან რეჟიმში.

როდესაც ერთდროულად გვაქვს აორტალური უკმარისობა და მიტრალური სტენოზი, შეიძლება გადავაწყდეთ სირთულეს, მათი სპექტრების ერთმანეთისგან განსხვავებისას. აორტალური რეგურგიტაციის ნაკადი განსხვავდება იმით, რომ ჩნდება დიასტოლის დასაწყისშივე (მაშინ როცა მიტრალური სარქველი ჯერ კიდევ დაკეტილია). მისი საწყისი სიჩქარე დაახლოებით 4 მ/წმ-ია. მიტრალური სტენოზის დროს, სტენოზურ ნაკადს წინ უსწრებს მარცხენა პარკუჭის იზოვოლუმეტრული მოდუნება, მისი საწყისი სიჩქარე კი დაახლოებით 2 მ/წმ-ია. მიტრალური სტენოზის თანაარსებობა ხელს არ უშლის  წნევის გრადიენტის ნახევრადვარდნის დროის გამოყენებით, აორტალური უკმარისობის სიმძიმის დადგენას.

 

 

სურ. 17.12. აორტალური უკმარისობის სიმძიმის შეფასება წნევის გრადიენტის ნახევრადვარდნის დროის გამოყენებით. მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.

 

კალკულატორი
 
   
PHT
   
 
   
დასკვნა
   
 

ექოკარდიოგრაფიული კალკულატორი 17.1. აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა წნევის გრადიენტის ნახევრადვარდნის დროის გამოყენებით (PHT).

 

სიმულაცია 17.1 ონლაინ ექოკარდიოგრაფიული სიმულატორის MyEchocardiography გამოყენებით: www.MyEchocardiography.com აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა წნევის გრადიენტის ნახევრადვარდნის დროით (PHT).

 

 

აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა რეგურგიტაციის ნაკადის სიგანით და მისი პროცენტული შეფარდებით  LVOT - ის დიამეტრთან:

ფერადი დოპლერით გამოკვლევისას, საჭიროა ორიენტირება არა ნაკადის მარცხენა პარკუჭში შეღწევის სიღრმეზე, არამედ მის ფართობზე და რეგურგიტაციის “ყელზე”. აორტალური უკმარისობის სიმძიმეზე მსჯელობა შესაძლებელია რეგურგიტაციის ნაკადის სიგანით, ან ნაკადის განივკვეთის ფართობით (აორტის სარქველის დისტალურად დაახლოებით 1 სმით).

რეგურგიტაციის ნაკადის სიგანე, მისი   ცენტრალური მიმართულებისას და მსუბუქი უკმარისობისას - მცირე ზომისაა, მძიმე უკმარისობისას კი - დიდი ზომის. ექსცენტრულად მიმართული დინებისას მაჩვენებელი ცვალებადია. მარცხენა პარასტერნალურ პოზიციაში, გრძელ ღერძზე, ზომავენ რეგურგიტაციის ნაკადის მაქსიმალურ პროქსიმალურ სიგნეს  და ადგენენ მის პროცენტულ ფარდობას მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის დიამეტრთან.

შეფასების კრიტერიუმები:

  • <25 - მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 25-45 - საშუალო-მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 46-64 - საშუალო-მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 65 - მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.

     
კალკულატორი
 
   
D reg
   
D Lvot
   
   
%
   
დასკვნა
   
 

ექოკარდიოგრაფიული კალკულატორი 17.2. აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა რეგურგიტაციის ნაკადის სიგანით და მისი პროცენტული შეფარდებით  LVOT - ის დიამეტრთან.



 


სურ. 17.15. აორტალური უკმარისობის სიმძიმის შეფასება რეგურგიტაციის განივკვეთის ფართობის, მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის ფართობთან პროცენტული შეფარდებით. მარცხენა პარასტერნალური პოზიციიდან მოკლე ღერძზე, პლანიმეტრიულად იზომება რეგურგიტაციის ნაკადის განივკვეთის ფართობი. მარცხენა პარასტერნალური პოზიციიდან, გრძელ ღერძზე, იზომება მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის დიამეტრი

 

აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა რეგურგიტაციის განივკვეთის ფართობის მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის ფართობთან პროცენტული შეფარდებით:

ასევე შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას ნაკადის განივკვეთის ფართობი ან მისი ფარდობა მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის ფართობთან (სურ. 17.15,16). ხშირად პრაქტიკაში ნაკადის ზომების შეფასება ხდება ვიზუალურად. მარცხენა პარასტერნალურ პოზიციაში, მოკლე ღერძზე, შესაძლებელია რეგურგიტაციის ნაკადის ტრასირებით მისი ფართობის გამოთვლა. გამომტანი ტრაქტის ფართობს კი ანგარიშობენ შემდეგნაირად:

 

 

სადაც: DLVOT - მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის დიამეტრია.

გამომტანი ტრაქტის დიამეტრის გაზომვა შეიძლება მარცხენა პარასტერნალურ პოზიციაში, გულის გრძელ ღერძზე, პარკუჭთაშუა ძგიდის აორტის ფუძესთან მიმაგრების ადგილიდან, მიტრალური სარქველის წინა კარედის მიმაგრების ადგილამდე.

შეფასების კრიტერიუმები:

  • <5 - მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 5-20 - საშუალო-მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 21-59 - საშუალო-მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 60 - მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.

სურ. 17.16. აორტალური უკმარისობის სიმძიმის შეფასება რეგურგიტაციის განივკვეთის ფართობის, მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის ფართობთან პროცენტული შეფარდებით

 

კალკულატორი
 
   
AREA reg
   
AREA LA
   
   
%
   
დასკვნა
   
 

ექოკარდიოგრაფიული კალკულატორი 17.3. აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა რეგურგიტაციის განივკვეთის ფართობის მარცხენა პარკუჭის გამომტანი ტრაქტის ფართობთან პროცენტული შეფარდებით.

 

აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა Vena Contracta-ს საშუალებით:

Vena Contracta-არის ნაკადის სიგანე მისი ფორმირების ადგილზე, ეგრეთწოდებული რეგურგიტაციის “ყელი”, რეგურგიტაციის ნაკადის ყველაზე ვიწრო ადგილი (აორტის სარქველის დონეზე). ის განსხვავდება რეგურგიტაციის ნაკადის სიგანისაგან, რომელიც იზომება აორტის სარქველის დისტალურად, მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში (სურ. 17.17). მისი სიგანე ბევრად ნაკლებია რეგურგიტაციის დინების სიგანეზე, რადგან დიასტოლური ნაკადი აორტის სრქველიდან გამოსვლისას იშლება.

Vena Contracta-ს მნიშვნელობა შეიძლება გამოყენებულ იქნას უკმარისობის სიმძიმის შესაფასებლად. გამოკვლევა უმჯობესია ჩატარდეს პარასტერნალურ პოზიციაში, გრძელ ღერძზე.

შეფასების კრიტერიუმები:

  • მსუბუქი - < 0.3 სმ.
  • საშუალო - 0.3 -0.6 სმ
  • მძიმე - > 0.6 სმ.

სურ. 17.17. ტრანსეზოფაგური ექოკარდიოგრაფია. ვენა ცონტრაცტას საშუალებით აორტალური ნაკლოვანების ხარისხის განსაზღვრა. მოყვანილია განსხვავება რეგურგიტაციის ნაკადის სიგანესა და VCW - ს შორის.

 

კალკულატორი
 
   
VCW
   
 
   
დასკვნა
   
 

ექოკარდიოგრაფიული კალკულატორი 17.4. აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა Vena Contracta-ს საშუალებით.


აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა დაღმავალ და მუცლის აორტაში რეტროგრადული ნაკადის შესწავლით:

თუ დაღმავალ აორტაში არ ვლინდება რეტროგრადული დიასტოლური ნაკადი (მიმართული გადამწოდისაკენ, რომელიც მოთავსებულია საუღლე ფოსოში), შეიძლება ვთქვათ, რომ ჰემოდინამიკურად მნიშვნელოვანი აორტალური ნაკლოვანება არ არის. რეტროგრადული ჰოლოდიასტოლური ნაკადი მუცლის აორტაში, თითქმის ყოველთვის მიუთითებს მძიმე აორტალურ უკმარისობაზე (სურ. 17.18).

 


სურ. 17.18. სუპრასტერნალური მიდგომა. დაღმავალ აორტაში ნაკადის დიასტოლური რევერსია

 

აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა რეგურგიტაციის ნაკადის მოცულობისა და  ფრაქციის მიხედვით (ნაკადის უწყვეტობის განტოლება):

აორტალური რეგურგიტაციის მოცულობა, წარმოადგენს სხვაობას მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში ნაკადსა და  ტრანსმიტრალურ ნაკადს შორის (დარტყმით მოცულობას აორტის სარქველის გავლით აკლდება  ტრანსმიტრალური დარტყმითი მოცულობა. სურ. 17.19).

 

 

სადაც: RV - რეგურგიტაციის მოცულობა. SVAV - დარტყმითი მოცულობა მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში. SVMV - ტრანსმიტრალური დარტყმითი მოცულობა.

ტრანსმიტრალური დარტყმითი მოცულობის გამოსაანგარიშებლად, საჭიროა გაიზომოს D - მიტრალური რგოლის დიამეტრი, VTIMV - ტრანსმიტრალური ნაკადის წრფივი სიჩქარის ინტეგრალი და ჩავსვათ  ფორმულაში (წრფივი სიჩქარის ინტეგრალი VTI = V საშ × ET, V საშ - ნაკადის საშუალო  სიჩქარე ყოველ 2 წმ-ში გაზომილი ნაკადის სიჩქარეების ჯამი, გაყოფილი გაზომვათა რიცხვზე. თანამედროვე ექოკარდიოგრაფები მის მნიშვნელობას გვაძლევენ ავტომატურად. საჭიროა მხოლოდ სპექტროგრამაზე ნაკადის ირგვლივ ტრასირება):

 

 

მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში დარტყმითი მოცულობის გამოსაანგარიშებლად, საჭიროა გაიზომოს D - აორტის ფიბროზული რგოლის დიამეტრი, VTILVOT - მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში, ნაკადის წრფივი სიჩქარის ინტეგრალი და ჩავსვათ  ფორმულაში:

 


აორტალური ნაკლოვანების ხარისხის შეფასება, რეგურგიტაციის მოცულობის მიხედვით:

  • <30 - მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია
  • 30-44 - საშუალო-მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 45-59 - საშუალო-მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 60 - მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.

    რეგურგიტაციის ფრაქცია განისაზღვრება შემდეგი ფორმულით:

 

 

აორტალური ნაკლოვანების ხარისხის შეფასება, რეგურგიტაციის ფრაქციის მიხედვით:

  • <30 - მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 30-39 - საშუალო-მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 40-49 - საშუალო-მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 50 - მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.

     

სურ. 17.19. აორტალური უკმარისობის სიმძიმის შეფასება რეგურგიტაციის მოცულობით და ფრაქციით.

 

 

სურ. 17.20. სტანდარტული გაზომვების სქემა იმპულსურტალღოვანი დოპლერის რეჟიმში. ტრანსმიტრალური დიასტოლური ნაკადის და მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტში ნაკადის მაგალითზე. წრფივი სიჩქარის ინტეგრალი VTI = Vსაშ × ET, Vსაშ - ნაკადის საშუალო სიჩქარე - ყოველ 2 წმ-ში გაზომილი ნაკადის სიჩქარეების ჯამი, გაყოფილი გაზომვათა რიცხვზე. თანამედროვე ექოკარდიოგრაფები მის მნიშვნელობას გვაძლევენ აუტომატურად. საჭიროა მხოლოდ სპექტროგრამაზე ტრასირება ნაკადის ირგვლივ.

 

რეგურგიტაციის ეფექტური ხვრელის (სანათურის) განსაზღვრა რეგურგიტაციის მოცულობით:

 

აორტალური ნაკლოვანების ხარისხის შეფასება, EROA-ს მიხედვით:

  • <0.1 - მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 0.1-0.19 - საშუალო-მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 0.2-0.29 - საშუალო-მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.
  • 0.30 - მძიმე აორტალური რეგურგიტაცია.


    კალკულატორი
     
       
    D Lvot
       
    VTI Lvot
       
    D Mv
       
    VTI Mv
       
     
       
    Reg. Vol
       
    დასკვნა
       
    RF%
       
    დასკვნა
       
       
    VTI reg
       
    EROA
       
    დასკვნა
       
       
     


ქოკარდიოგრაფიული კალკულატორი 17.5. აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა რეგურგიტაციის ნაკადის მოცულობისა და  ფრაქციის მიხედვით.

აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა პროქსიმალური ზონის რადიუსით (PISA):

რეგურგიტაციის პროქსიმალური ზონის რადიუსი - არის პარამეტრი, რომელიც ახასიათებს უკმარისობის სიმძიმეს. მისი განსაზღვრა ხდება ფერად დოპლეროკარდიოგრამაზე. აორტალური რეგურგიტაციის PISA - ეს  არის ფერადი სპექტრის ნაწილი აორტალური  სარქველის პროქსიმალურად (აორტის მხარეს).

გამოკვლევას ატარებენ ძირითადად აპიკალური  ხუთკამერიანი პოზიციიდან, ასევე მარცხენა პარასტერნალური პოზიციიდან გრძელ ღერძზე. რეგურგიტაციის ნაკადის ფორმირება იწყება ჯერ კიდევ პარკუჭში შესვლამდე, რაც უფრო დიდი სიმძიმისაა ნაკლოვანება, PISA მით მეტი ფართობისაა (სურ. 17.21). რეგურგიტაციის პროქსიმალური ზონის რადიუსის გასაზომად, საჭიროა დინების  სიჩქარემ გადააჭარბოს ნაიკვისტრის ზღვარს და მიიღოს საწინააღმდეგო შეფერილობა. ამიტომ ზრდიან გამოსახულების მაშტაბს და ორჯერ ამცირებენ ნაიკვისტრის ზღვარს. PISA შედგება რამოდენიმე ფენისაგან. ყოველი მათგანი შეესაბამება დინების გარკვეულ სიჩქარეს. გამომდინარე მოსაზრებიდან, რომ რეგურგიტაციის ნაკადის მთელი მოცულობა აღმოჩნდება სარქველის მეორე მხარეს, მასის მუდმივობის პრინციპიდან გამომდინარე, შეიძლება გამოითვალოს მისი მოცულობითი სიჩქარე.

სადაც: r - რეგურგიტაციის ნაკადის  პროქსიმალური ზონის რადიუსია. Vr - მინიმალური სიჩქარეა, როცა ხდება დოპლერის სპექტრის დამახინჯება (ნაიკვისტრის ზღვარი). PISA - ს საშუალებით შესაძლებელია განისაზღვროს რეგურგიტაციის სანათურის (ხვრელის) ფართობი:

 

 

სადაც: Vmax - რეგურგიტაციის ნაკადის მაქსიმალური სიჩქარეა.

Vr - ნაიკვისტრის ლიმიტი.

 

აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ ამ მეთოდის გამოყენებას აორტალური რეგურგიტაციის სიმძიმის შეფასებისათვის უფრო იშვიათად მიმართავენ, ვიდრე მიტრალური რეგურგიტაციისას. მიზეზია ის, რომ აორტალური სარქველის გამოკვლევისას, რთულია პროქსიმალური ზონის ოპტიმალური ხარისხის სურათის მიღება.

 

სურ. 17.21. რეგურგიტაციის პროქსიმალური ზონის (PISA) მოდელი. ნაკადის ფორმირება იწყება ჯერ კიდევ სანათურში შესვლამდე.

 

კალკულატორი
 
   
Vr
   
r
   
V max
   
 
   
EROA
   
დასკვნა
   
 

ქოკარდიოგრაფიული კალკულატორი 17.7. აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა პროქსიმალური ზონის რადიუსით (PISA).

 

აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა რეგურგიტაციის სპექტრის სიმკვრივით:

რაც უფრო გამოხატულია აორტალური უკმარისობა, მით მეტია მისი სპექტრის სიმკვრივე  უწყვეტტალღოვან რეჟიმში. ეს მეთოდი რეგურგიტაციის სიმძიმის შესაფასებლად ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანია  (სურ. 17.22). მსუბუქი აორტალური რეგურგიტაციისათვის დამახასიათებელია არასრული და ნაკლებად ინტენსიური სპექტრი. საშუალო და მძიმე აორტალური უკმარისობა  ხასიათდება სპექტრის მაღალი სიმკვრივით (ინტენსივობა).

 


სურ. 17.22. აორტალური რეგურგიტაციის ხარისხის შეფასება რეგურგიტაციის სპექტრის სიმკვრივით. მარცხნივ მსუბუქი, მარჯვნივ საშუალო სიმძიმის (ზომიერი) რეგურგიტაცია.

 

აორტალური უკმარისობის ხარისხის განსაზღვრა რეგურგიტაციის ნაკადის მარცხენა პარკუჭში შეღწევის სიღრმით.  

მარცხენა პარკუჭის გამომტან ტრაქტს პირობითად ყოფენ ოთხ ნაწილად და ნაკადის გავრცელების სიღრმით მსჯელობენ უკმარისობის ხარისხზე. გამოკვლევა შეიძლება ჩატარდეს ფერადი დოპლერით ან იმპულსურტალღოვან რეჟიმში, დოპლერის სიგნალის  კარტირებით).

  • I ხარისხი - უშუალოდ აორტალური სარქველის კარედების ქვეშ.
  • II ხარისხი - მიტრალური სარქველის წინა კარედის დონემდე.
  • III ხარისხი - პაპილარული კუნთების დაბოლოებამდე.
  • IV ხარისხი - მარცხენა პარკუჭის მწვერვალამდე.

აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული მეთოდიკა რეგურგიტაციის ხარისხის შესაფასებლად ნაკლებადინფორმატიულია, რადგან დამო-კიდებულია სხვადასხვა ჰემოდინამიკურ ფაქტორებზე და მას დღეისათვის როგორც წესი არ მიმართავენ (არ შედის ამერიკის ექოკარდიოგრაფიის საზოგადოების (ASE)-ს რეკომენდაციებში).